Ethiopia Check

#FactCheck ፊልድ ማርሻል ብርሀኑ ጁላ ከቦታቸው እንደተነሱ የሚጠቅስና በማህበራዊ ትስስር ገጾች እየተጋራ የሚገኘው ደብዳቤ ፌዝ አዘል እና ሀሰተኛ ነው

በኢንስቲትዩት ኦፍ ኮመንዌልዝ ተማራማሪ የሆኑትና በአፍሪካ ጉዳዮች ላይ ትንታኔ በመስጠት የሚታወቁት ማርቲን ፕላውት ደብዳቤውን ካጋሩ በኋላ “ሀሰተኛ እንደሆነ ተነግሮኛል፣ አጥፍቸዋለሁ፣ ይቅርታ” በማለት ከገጻቸው አንስተውታል

ሙሉ መረጃውን ያንብቡ:
https://ethiopiacheck.org/%e1%8d%8a%e1%88%8d%e1%8b%b5-%e1%88%9b%e1%88%ad%e1%88%bb%e1%88%8d-%e1%89%a5%e1%88%ad%e1%88%80%e1%8a%91-%e1%8c%81%e1%88%8b-%e1%8a%a8%e1%89%a6%e1%89%b3%e1%89%b8%e1%8b%8d-birhanu/

#FactCheck አንድ የወደቀን የኢትዮጵያ አየር ኃይል ድሮን ያሳያል በሚል እየተጋራ የሚገኝ ምስል በሰው-ሰራሽ አስተውሎት (AI) የተሰራ ነው

/ኢትዮጵያ ቼክ/- አንድ የወደቀን የኢትዮጵያ አየር ኃይል ድሮን ያሳያል የተባል ምስል በማህበራዊ ትስስር ገጾች እየተዘዋወረ እንደሚገኝ ተመልክተናል። በምስሉ ‘የኢትዮጵያ አየር ኃይል ETHIOPIAN AIR FORCE’ የሚል ጽሁፍ ያለበት ድሮን ኮረብታማ አካባቢ ወድቆ ይታያል።

ከበስተኋላው ደግሞ ሚሊተሪ እና ሲቪል ልብስ የለበሱ ግለሰቦች እየጨሰ ወደሚገኘው ድሮን ሲራመዱ ይታያሉ።

ይህን ምስል ካጋሩ የፌስቡክ ገጾች መካከል ‘Zelalem Hailu (One Amhara fano)’ የሚል ስም እና ከ20 ሺህ በላይ ተከታዮች ያሉት ገጽ ይገኝበታል።

ገጹ “አንድ በሉ!….” ከሚል ጽሁፍ ጋር ምስሉን ያጋራ ሲሆን ልጥፉ በርከት ያሉ አስተያየቶች ተሰጥተውበታል።

ይሁን እንጂ ኢትዮጵያ ቼክ በምስሉ ላይ ባደረገው ማጣራት ምስሉ በሰው-ሰራሽ አስተውሎት (AI) የተሰራ መሆኑን አረጋግጧል።

የጉግል ምርት የሆነውንና በሰው-ሰራሽ አስተውሎት የተሰሩ ምስሎች፤ ቪዲዮ እና ድምጾችን ለመለየት የሚረዳው ሲንት አይዲ ዲቴክተርን በመጠቀም ባደረግነው ማጣራት ምስሉ በከፍተኛ እርግጠኛነት (very high confidence) በሰው-ሰራሽ አስተውሎት የተሰራ መሆኑን ተመልክተናል።

በሰው-ሰራሽ አስተውሎት ተፈብርከው ከአውድ ውጭ የሚጋሩ ምስሎች ከጊዜ ወደ ጊዜ በስፋት እየታዩ ሲሆን በርካቶችን ለሀሰተኛ እና አሳሳች መረጃዎች ሲዳርጉም ይስተዋላል።

በመሆኑም በማህመራዊ ትስስር ገጾች የሚጋሩ አጠራጣሪ የሆኑና ትክክለኛነታቸው ያልተረጋገጠ ምስሎችን ከማመናችን እና መልሰን ከማጋራታችን በፊት ተገቢውን ማጣራት እናድርግ።

ኢትዮጵያ ቼክ

@EthiopiaCheck

እንኳን አደረሳችሁ!

መልካም አዲስ ዓመት!

@EthiopiaCheck

#FactCheck እነዚህ ምስሎች ሰሞኑን በምስራቅ ወለጋ ዞን በፋኖ ታጣቂዎች የወደመ የአርሶ አደር ቡና ማሳን አያሳዩም

/ኢትዮጵያ ቼክ/- ባለፉት ጥቂት ሳምንታት በኦሮሚያ ክልል ምስራቅ ወለጋ ዞን ጊዳ አያና ወረዳ በመንግስት ጸጥታ አካላት እና ፋኖ ታጣቂዎች መካከል ግጭት መከሰቱ ሲዘገብ ሰንብቷል፣ በግጭቱ ምክንያትም በርካታ ነዋሪዎች ከቀያቸው መፈናቀላቸው እንዲሁ።

ከዚሁ ጋር በተያያዘ በዞኑ በፋኖ ታጣቂዎች የወደመን የአርሶ አደር ቡና ማሳ ያሳያሉ የተባሉ ምስሎች በማህበራዊ ትስስር ገጾች እየተጋሩ ይገኛሉ።

እነዚህ ከትላንት ረቡዕ ነሀሴ 27፣ 2018 ጀምሮ እየተዘዋወሩ የሚገኙ ምስሎች በርካታ ተከታዮች ባላቸው የፌስቡክ አካውንቶች እና ገጾች ጭምር እየተጋሩ አና በርከት ያሉ መስተጋብሮችን እያስተናገዱ ይገኛሉ።

ይህን መረጃ ካጋሩ መካከል ‘Alex Taye’ የሚል ስምና ከ300 ሺህ በላይ ተከታዮች ያሉት አካውንት አንዱ ሲሆን “ይህ የፋኖ ጽንፈኞች ያወደሙት የወለጋ አርሶ አደር ቡና ነው” ከሚል ፍሁፍ ጋር ምስሎቹን አጋርቷል።

በዚህ አካውንት የተጋራውን ልጥፍ ከ300 በላይ የፌስቡክ ተጠቃሚዎች መልሰው ያጋሩት ሲሆን ከ700 በላይ አስተያየቶች ተሰጥተውበታል።

ይሁን እንጂ ኢትዮጵያ ቼክ በምስሎቹ ላይ ባደረገው ማጣራት ምስሎቹ ከሰሞኑ የተነሱ እንዳልሆኑ አረጋግጧል።

ምስልን በምልሰት በመፈለግ (Reverese image search) ባደረግነው ማጣራት ምስሎቹ ከአመት በፊት በማህበራዊ ትስስር ገጾች ተጋርተው የነበሩ እንደሆኑ ተመልክተናል።

በወቅቱ ምስሎቹን ያጋሩ የማህበራዊ ትስስር ገጾችም ምስሎቹ በደቡብ ምዕራብ ኢትዮጵያ ክልል ዳውሮ ዞን ውስጥ የተነሱ እንደሆኑ በመጥቀስ ነበር ምስሎቹን ያጋሩት፡ https://www.facebook.com/share/p/18N8Jj6eDj/?mibextid=wwXIfr

የቆዩና ከሌላ ቦታ ተወስደው ከአውድ ውጭ የሚጋሩ ምስሎች ለሀሰተኛ እና አሳሳች መረጃዎች ሊያጋልጡን ስለሚችሉ ከማመናችን እና መልሰን ከማጋራታችን በፊት ተገቢውን ማጣራት እናድርግ።

ኢትዮጵያ ቼክ

#FactCheck የሳውዲው 'Al Riyadh' ጋዜጣ ያወጣው ነው በሚል ተቀናብሮ የተሰራጨው ፅሁፍ እና ምስል ሀሰተኛ ነው

/ኢትዮጵያ ቼክ/- የሳውዲው Al Riyadh ጋዜጣ የኢትዮጵያው ጠቅላይ ሚኒስትር አቢይ አህመድ የተባበሩት አረብ ኤምሬትስ ፕሬዚዳንት ሼክ መሀመድ ቢን ዛይድን እግር ሲስሙ ያሳያል የሚል ዜና ሰርቷል በሚል አንድ ምስል በማህበራዊ ሚዲያ ላይ በስፋት እየተሰራጨ ነው።

ምስሉንና አርእስተ ዜናውን ካጋሩት መሀል ፋሲል የኔአለም 'Fasil Yenealem' የተባለ በፌስቡክ ላይ ከ269 ሺህ በላይ ተከታዮች ያሉት ግለሰብ ይገኛል። በተጨማሪም ኤክስ ላይ ወደ 23ሺህ የሚጠጋ ተከታዮች ያሉት @Joe የሚባል የማህበራዊ ሚዲያ ተጠቃሚ መረጃውን አጋርቷል።

ይሁንና ኢትዮጽያ ቼክ ባደረገው ማጣራት ምስሉም፣ ዜናውም Al Riyadh ጋዜጣ ላይ እንዳልወጣ አረጋግጧል።

ኢትዮጵያ ቼክ Google Lens የተባለ የድህረ ገፅ መረጃ ማጣሪያ በመጠቀም ባረገው ማጣረት የ Al Riyadh አርእስተ ዜና ርእስ የሚጠቀማቸው የአረብኛ ቃላቶች ልዩ ደማቅ ጥቁር የአረብኛ ፅሁፍ ጥበብ እንደሚጠቀም እና አረንጓዴ ቀለም ያለው የቴምር ዛፍ መለያው እንደሆነ አረጋግጧል: https://www.alriyadh.com/

በተጨማሪም Al Riyadh ጋዜጣ አመተ ምህረቱን የሚያስገባው ከአርእስቱ በታች በግልፅ በአውሮፓውያን አመተ ምህረት አቆጣጠር ተጠቅሞ በአግድም መልክ እንደሚያስቀምጥ ኢትዮጵያ ቼክ አረጋግጧል።

በተቃራኒው ጠቅላይ ሚኒስተር አብይ አህመድ እና የኤምሬትስ ፕሬዝዳንት ፕሬዚዳንት ሼክ መሀመድ ቢን ዛይድን ያሳያል የተባለው ምስል የAl Riyadh ጋዜጣ መለያ የሆነውን አረንጓዴ የቴምር ዛፍ ሳይሆን የተባበሩት አረብ ኤምሬቴስ መለያ የሆነውን
የወርቅ ቀለም ያለው መለያ ምስል በጉልህ ይታያል።

በተጨማሪም የAl Riyadh ጋዜጣ ሌላ መለያው የሆነውን አመተ ምህረት አገባብ፣ ፊደልና የአውሮፓውያን አመት አቆጣጠር አያሳይም።

የሰው-ሰራሽ አስተውሎት በመጠቀም የሚፈበረኩ እና ከአውድ ወጭ የሚጋሩ ምስል እና ቪዲዮዎች ለሀሰተኛ እና አሳሳች መረጃዎች ሊያጋልጡን ስለሚችሉ ከማመናችን እና መልሰን ከማጋራታችን በፊት ተገቢውን ማጣራት እናድርግ።

ኢትዮጵያ ቼክ

#FactCheck ሰሞኑን በሻምቡ ከተማ ‘ለመንግስት እጃቸውን የሰጡ የኦሮሞ ነጻነት ሰራዊት አባላትን ያሳያሉ’ በሚል እየተሰራጩ ያሉ ምስሎች የቆዩ ናቸው

/ኢትዮጵያ ቼክ/- ከሰሞኑ በሆሮ ጉዱሩ ወለጋ ዞን ሻምቡ ከተማ ለመንግስት እጃቸውን የሰጡ የኦሮሞ ነጻነት ሰራዊት አባላትን ያሳያሉ በሚል በርከት ያሉ ምስሎች በማህበራዊ ትስስር ገጾች እየተሰራጩ ይገኛሉ።

ይህን መረጃ በሰበር ዜና መልኩ ካሰራጩ የፌስቡክ ገጾች መካከል ‘Ethiopian Green Legacy’ የሚል ስም እና ከ27 ሺህ በላይ ተከታዮች ያሉት ገጽ ይገኝበታል።

ገጹ “የጠላት ካምፕ መፍረሱን ቀጥሏል። በሆሮ ጉዱሩ ወለጋ ዞን ሻምቡ ከተማ የኦነግ ሼኔ (WBO) አባላት በጃል ያዴሳ የሚመሩት ሙሉ ትጥቃቸውን በመያዝ በሰላማዊ መንገድ ለወታደራዊ መንግስት እጃቸውን ሰጥተዋል” የሚል ጽሁፍም ከምስሎቹ ጋር አጋርቷል።

በተመሳሳይ መልኩ ሌሎች በርከት ያሉ የፌስቡክ ገጾች እና አካውንቶችም ይህን መረጃ ያጋሩ ሲሆን አንዳንዶቹ እጃቸውን የሰጡ የታጣቂ ቡድኑ አባላት ቁጥር 200 እንደሚሆኑ ጠቁመዋል።

ይሁን እንጂ ኢትዮጵያ ቼክ ምስሎቹን በምልሰት በመፈለግ ባደረገው ማጣራት ምስሎቹ ሰሞኑን የተነሱ እንዳልሆኑ አረጋግጧል።

በዚሁ መሰረት ምስሎቹ የዛሬ ዓመት አከባቢ (እኤአ መስከረም 29፣ 2025) በማህበራዊ ትስስር ገጾች የተጋሩ ሲሆኑ በሆሮ ጉዱሩ ወለጋ ዞን ጃርደጃ ጃርቴ ወረዳ “በሰላም የገቡ” የኦሮሞ ነጻነት ሰራዊት አባላትን እንደሚያሳዩ ተዘግቦ ነበር።

በወቅቱ በጉዳዩ ላይ ዘገባ ከሰሩ መገናኛ ብዙሃን መካከል EBC አንዱ ሲሆን 73 የታጣቂ ቡድኑ አባላት “እጅ ሰጥተዋል” ሲል ዘግቦ ነበር፡ https://www.facebook.com/share/1Hiz34qqM7/?mibextid=wwXIfr

የቆዩና ከአውድ ውጭ የሚጋሩ ምስሎች ለሀሰተኛ መረጃ ሊያጋልጡን ስለሚችሉ ከማመናችን እና መልሰን ማጋራታችን በፊት ተገቢውን ማጣራት እናድርግ።

ኢትዮጵያ ቼክ

#EthiopiaCheck "በወልቃይት ማንነት አስመላሽ ኮሚቴ ለቀረበ ጥያቄ በፌዴሬሽን ምክር ቤት የተሰጠ መልስ እንደሆነ በመጥቀስ እየተጋራ የሚገኝ ደብዳቤ ሀሰተኛ ነው" —አቶ አገኘሁ ተሻገር

/ኢትዮጵያ ቼክ/- የፌዴሬሽን ምክር ቤት በወልቃይት ማንነት አስመላሽ ኮሚቴ ለቀረበለት ጥያቄ የሰጠዉን መልስ የያዘ እንደሆነ የተገለጸ ደብዳቤ በማኅበራዊ ትስስር ገጾች እየተዘዋወረ ይገኛል።

ይህ ደብዳቤ የፌዴሬሽን ምክር ቤት አፈ-ጉባዔ አቶ አገኘሁ ተሻገር ስም የሰፈረበት ሲሆን ግንቦት 12፣ 2018 ወጪ የተደረገ እንደሆነም በደብዳቤዉ ተጠቅሷል።

የደብዳቤዉ ዋና ይዘት ደግሞ ‘በወልቃይት ማንነት አስመላሽ ኮሚቴ የቀረበዉ የማንነትና ራስ ገዝነት አስተዳደር ውሳኔ ጥያቄ ተቀባይነት የሌለዉ እና ሙሉ በሙሉ ውድቅ የተደረገ መሆኑን የፌዴሬሽን ምክር ቤት በጥብቅ ያሳውቃል” የሚል ነው።

ይህን ደብዳቤ ካጋሩ የማኅበራዊ ትስስር ገጾች መካከል ‘ደጀን ግራካሕሱ ሚዲያ ኔትዎርክ’ እና ‘ቤት ፅሕፈት ህወሓት ከተማ ኮረም’ የሚሉ የፌስቡክ ገጾች ይገኙበታል።

ይሁን እንጂ የፌዴሬሽን ምክር ቤት አፈ ጉባዔ አገኘሁ ተሻገር በተረጋገጠ የፌስቡክ ገጻቸው ባጋሩት ጽሁፍ ደብዳቤው ሀሰተኛ መሆኑን ገልጸዋል።

አፈ ጉባዔው “የፌዴሬሽን ምክር ቤት በወልቃይት ጉዳይ ያወጣው መግለጫ በሚል በማኀበራዊ ሚዲያ የሚዟዟረው ደብዳቤ ፍጹም ሐሰትና በቅንብር ፎቶ የተሰራ መሆኑን እየገለፅኩ ይህን የተሳሳተ መረጃ የሚያሰራጩት እነማን እንደሆኑ አጣርተን ለህግ የምናቀርብ መሆኑን እንገልፃለን” ብለዋል።

አፈ ጉባዔው በፌስቡክ ገጻቸው ያጋሩት መረጃ በዚህ ማስፈንጠሪያ ይገኛል፡ https://www.facebook.com/share/p/14h6RpnEwNE/?mibextid=wwXIfr

ኢትዮጵያ ቼክ

#FactCheck አልጀዚራ ስለ ምክክር ጠቅላላ ጉባኤ ሰራው በሚል በአርቴፊሻል ኢንተለጀንስ (AI) ተቀናብሮ የተሰራጨው ሀሰተኛ ዘገባ

/ኢትዮጵያ ቼክ/- አልጀዚራ የዜና ወኪል ስለ ኢትዮጵያ የምክክር ጉባኤ ሰራው የተባለ ሀሰተኛ ዘገባ በጽሁፍ እና የቪዲዮ መረጃዎች በማህበራዊ ትስስር ገጾች በስፋት እየተጋራ ይገኛል።

ይህ የተሰራጨው የጽሁፍ እና ቪዲዮ መረጃ ኢትዮጵያ በቅርቡ ያከናወነችው የጠቅላላ ምክክር ጉባኤ ኢትዮጵያ የውስጥ አለመግባባቶችን በጠመንጃ ግጭት ሳይሆን በውስጣዊ ውይይት ማስተናገድ እንደምትችል ያሳያል በሚል ተዘግቧል ይላል።

ይህ የተሰራጨው የጽሁፍና የቪዲዮ መረጃ የምክክር ጠቅላላው ጉባኤው ውጤቶች ኢትዮጵያን ለሰላምና አካታች ልማት አቅጣጫ ሊመራት ይችላል ይላል።

ይህን የጽሁፍ እና የቪዲዮ መረጃ በስፋት ካጋሩ የማህበራዊ ትስስር ገጾች መካከል ''Hermen Gashaw'' የተባለ ወደ 21 ሺህ ተከታዮች ያሉበት ገፅ ይገኛል። በገጹ የተጋራዉን ይኸንን የጽሁፍ እና የቪዲዮ መረጃ ወደ 208 የፌስቡክ ተጠቃሚዎች መልሰው ለሌሎች ያጋሩት ሲሆን 51 የሚሆኑ አስተያየቶች ሰጥተውበታል።

ይህንን ጉዳይ ተከትሎ ኢትዮጵያ ቼክ መረጃውን ለማረጋገጥ ባደረገው ጥልቅ ምርመራ ቪዲዮው እውነተኛ እንዳልሆነ አረጋግጧል።

ኢትዮጵያ ቼክ የጉግል ምርት የሆነዉን ‘ሲንዝ አይዲ ዲቴክተር’ (SynthID Detector) የተባለውን ዘመናዊ የቴክኖሎጂ መተግበሪያ በመጠቀም በቪዲዮው ላይ ባደረገዉ ማጣራት የተሰራጨው ፅሁፍ ትክክለኛ የዜና አቅራቢም፣ ዘገባም እንደማያሳይ ደርሶበታል።

በዚሁ የምርመራ ውጤት መሰረት በቪዲዮው ውስጥ የሚታየው ምስልም ሆነ የሚሰማው ድምጽ በሰው ሰራሽ አስተውሎት ወይም አርቲፊሻል ኢንተለጀንስ (AI) ቴክኖሎጂ አማካኝነት ሙሉ በሙሉ የተቀነባበረ የፈጠራ ውጤት መሆኑን ማረጋገጥ ችለናል።

በቪዲዮው ላይ የ'ዜና አቅራቢው' ቪዲዮ የሚታየው የከንፈር እንቅስቃሴ፣ የፊት ገጽታ እና የድምጽ ቅንብር አንድን ትክክለኛ ሰው አስመስሎ በኮምፒውተር ፕሮግራም የተሰራ እንጂ በገሃዱ ዓለም የተፈጠረን ዘገባ ክስተትን የሚያንጸባርቅ አይደለም።

በተጨማሪ ቪዲዮው Hermen Gashaw በተባለ የፌስቡክ ገፅ የተጫነ እንጂ በተረጋገጡ አልጀዚራ እንግሊዘኛ ማህበራዊ ሚዲያ ገፆች ላይ የሌለ መሆኑን አረጋግጠናል።

ከቅርብ ጊዜ ወዲህ በሰው ሰራሽ አስተውሎት የሚፈበረኩ መሰል የዲፕፌክ (Deepfake) ቪዲዮዎች ከጊዜ ወደ ጊዜ እጅግ በጣም እየተበራከቱ እና በርካታ ሰዎችን ለተሳሳተ መረጃ እያጋለጡ ይገኛሉ።

አሳሳች መረጃ አሰራጪ አካላት እነዚህን እጅግ ዘመናዊ የሆኑ የቴክኖሎጂ ውጤቶች በመጠቀም እውነተኛ የሚመስሉ ነገር ግን ፈጽሞ ያልተፈጠሩ ክስተቶችን በመፍጠር ህብረተሰቡን በማሳሳት ላይ ይገኛሉ።

ይህ አይነቱ ቴክኖሎጂ የፖለቲካ ውዥንብር ለመፍጠር፣ የተሳሳቱ ትርክቶችን ለማራመድ፣ እና የሰዎችን ስነልቦና ለመጉዳት ሆን ተብሎ የሚሰራጭ አደገኛ የሀሰተኛ መረጃ (Disinformation) መሳሪያ ሆኗል።

በተለይም አሁን ባለንበት ወቅት የፖለቲካ እና የጸጥታ ሁኔታዎችን መሰረት በማድረግ ግለሰቦች ያልተናገሩትን እንደተናገሩ አድርጎ በማቅረብ ህብረተሰቡ የተዛባ መረጃን አምኖ እንዲቀበል ማድረግ የተለመደ የማጭበርበር ስልት ሆኖ ብቅ ብሏል።

ሰዎች እውነተኛ ቪዲዮ እየተመለከቱ እንደሆነ በማሰብ እንዲታለሉ እና የተዛባ መረጃን ለሌሎች በማጋራት በማህበረሰቡ ውስጥ አለመተማመንን መፍጠር የዚህ አይነቱ ተግባር ዋና አላማ ነው።

ስለሆነም የማህበራዊ ሚዲያ ተጠቃሚዎች ይህንን እያደገ የመጣውን የሰው ሰራሽ አስተውሎት አደጋ በሚገባ ተገንዝበው ከፍተኛ ጥንቃቄ እንዲያደርጉ እንመክራለን።

ማንኛውም አጠራጣሪ እና ተአማኒ ባልሆኑ የመረጃ ምንጮች ወይም ግለሰቦች የሚጋሩ የምስል እና የቪዲዮ መረጃዎችን ልክ እንዳዩት ከማመናችን እና መልሰን ለሌሎች ከማጋራታችን በፊት ተገቢዉን ማጣራት ማድረግ አለብን።

ቪዲዮዎች ያልተለመደ የዓይን ብልጭታ፣ ከድምጽ ጋር የማይሄድ የከንፈር እንቅስቃሴ ወይም ኢተፈጥሮአዊ የሆነ የቆዳ ገጽታ ካላቸው የሰው ሰራሽ አስተውሎት ውጤቶች ሊሆኑ ስለሚችሉ በጥሞና መመርመር ያስፈልጋል።

ኢትዮጵያ ቼክ!

#FakeAccountAlert በመአረግ አማረ ስም ስለተከፈተ ሀሰተኛ የፌስቡክ ገፅ የወጣ ማሳሰቢያ

/ኢትዮጵያ ቼክ- በማህበራዊ ሚዲያ ተሳትፎው በሚታወቀው በመአረግ አማረ ስም እና ምስል የተከፈተ አንድ የፌስቡክ ገፅ የተለያዩ መረጃዎችን እያጋራ መሆኑን ተመልክተናል።

ኢትዮጵያ ቼክ በጉዳዩ ላይ ባደረገው ማጣራት ከ15 ሺህ በላይ ተከታታዮች ያሉት ገፁ ሀሰተኛ መሆኑን አረጋግጧል። መአረግ ትክክለኛ የፌስቡክ ገፁ ከ152 ሺህ በላይ ተከታዮች ያሉት ይህ አካውንት ብቻ መሆኑን ለኢትዮጵያ ቼክ ያረጋገጠ ሲሆን ገፁንም በዚህ ሊንክ ማግኘት ይቻላል፡ https://www.facebook.com/share/1D91gjpkCL/

በታዋቂ ግለሰቦች እና ተቋማት ስም የሚከፈቱ ሀሰተኛ የማህበራዊ ትስስር ገፆች በህብረተሰቡ ላይ ጉዳት እያደረሱ ይገኛሉ። እነዚህ አካውንቶች የሰዎችን አሳሳች መረጃ የማሰራጨት፣ የማጭበርበር እና የስም የማጥፋት ድርጊቶችን በቀላሉ ለመፈፀም ስለሚጠቀሙባቸው ከፍተኛ ስጋት ደቅነዋል።

ብዙ ጊዜ እነዚህ ገፆች የህዝብን ትኩረት እና እምነት ለማግኘት የታዋቂ ሰዎችን ማንነት በመስረቅ ያልተረጋገጡ የፖለቲካ እና የብሄር ግጭት ቀስቃሽ መረጃዎችን ያሰራጫሉ። በተጨማሪም ከባድ የፋይናንስ ማጭበርበሮችን በማካሄድ የውሸት የእርዳታ ጥሪዎችን በማቅረብ እና ሰዎችን የገንዘብ ወጥመድ ውስጥ በመክተት ከፍተኛ ኢኮኖሚያዊ ጉዳት ያደርሳሉ።

ይህ ድርጊት የእውነተኛ አካውንት ባለቤቶችን መልካም ስምና ዝና ከማበላሸቱ ባሻገር ተከታዮች እውነተኛውን ከሀሰተኛው ለይተው ለማወቅ እንዲቸገሩ በማድረግ በማህበራዊ ሚዲያ መረጃዎች ላይ ያለውን እምነት ያጠፋል። ስለሆነም የታዋቂ ግለሰቦችን እና ተቋማትን ስም እንዲሁም ምስል በመጠቀም የሚከፈቱ ሀሰተኛ ገፆች ለእንደነዚህ አይነት አሳሳች አደጋዎች ሊያጋልጡን ስለሚችሉ ሁልጊዜ አስፈላጊውን ጥንቃቄ ማድረግ ይገባናል።

ተጠቃሚዎች ማንኛውንም መረጃ ከማመናቸው እና ከማሰራጨታቸው በፊት የገፁን የሰማያዊ ምልክት (Verification Badge)፣ የተከፈተበትን ጊዜ፣ የፖስቶች ይዘት እና የተከታዮች ብዛት በጥንቃቄ መመርመር አለባቸው።

በተጨማሪም ሀሰተኛ እና ተመሳስለው የሚከፈቱ አካውንቶችን፣ ገፆችን እና ቻናሎችን ለመለየት የሚረዱ ጠቋሚ ምልክቶችን ለመመልከት በኢትዮጵያ ቼክ የተዘጋጀውን ይህን አጭር ቪዲዮ መመልከት ትችላላችሁ፡ https://t.me/ethiopiacheck/1344

ኢትዮጵያ ቼክ!

#FactCheck በሸረሪና የተማረኩ 'የህወሓት ኃይሎች እና ጦር መሳሪያዎች' በሚል እየተሰራጩ የሚገኙት ምስሎች የቆዩ ናቸው

/ኢትዮጵያ ቼክ/- ሰሞኑን በፌደራል ሠራዊት እና በትግራይ ኃይሎች መካከል በሰሜን ምዕራብ ኢትዮጵያ ሸረሪና አካባቢ ግጭት መቀስቀሱ ተሰምቷል። ይህን ግጭት መነሻ በማድረግም በፌደራል ሠራዊት የተማረኩ ‘የትግራይ ኃይሎች’ አባላት እና ጦር መሳሪያዎችን ያሳያሉ በሚል በርከት ያሉ ምስሎች በማህበራዊ ትስስር ገጾች እየተጋሩ ይገኛሉ።

እነዚህን ምስሎች ካጋሩ የፌስቡክ ገጾች መካከልም ‘አውደ ሀገር’ የሚል ስም እና ከ107 ሺህ በላይ ተከታዮች ያሉት የፌስቡክ ገጽ ይገኝበታል።

በዚህ ገጽ የተጋራውን የምስል እና ጽሁፍ መረጃ 19 የፌስቡክ ተጠቃሚዎች መልሰው ሲያጋሩት በርከት ያሉ አስተያየቶችም ተሰጥቶበታል።

በተጨማሪም ‘Mimi Jarso’ የሚል ስም እና ከ170 ሺህ በላይ ተከታዮች ያሉት የፌስቡክ ገጽ ተመሳሳይ መረጃን አጋርቷል።

ይሁን እንጂ ኢትዮጵያ ቼክ በምስሎቹ ላይ ባደረገው ማጣራት ምስሎቹ ሰሞኑን ሸረሪና አከባቢ በተከሰተው ግጭት የተማረኩ የትግራይ ኃይሎች አባላትን እና ጦር መሳሪያዎችን እንደማያሳዩ አረጋግጧል።

ምስልን በምልሰት መፈለጊያ ድረ-ገጾችን በመጠቀም ባደረግነው ማጣራት ምስሎቹ ከወራት በፊት በአማራ ክልል ውስጥ የተነሱ መሆናቸውን አረጋግጠናል።

በዚሁ መሰረት ምስሎቹ እኤአ ታህሳስ 15፣ 2025 “በምስራቅ ደምቢያ እና በቆላድባ ከተማ አካባቢ ታጥቀዉ በጫካ ሲንቀሳቀሱ የነበሩ ታጣቂ ሃይሎች የመንግስትን የሰላም ጥሪ ተቀብለዉ ገቡ” በሚል ርዕስ በአማራ ክልል ፕሬዘዳንት ጽ/ቤት የተረጋገጠ የፌስቡክ ገጽ የተጋሩ ናቸው፡ https://www.facebook.com/share/14hssp5abfn/?mibextid=wwXIfr

ስለዚህም ምስሎቹ ከአውድ ውጭ የተጋሩ እና አሳሳች መሆናቸውን አረጋግጠናል።

በተለይ በግጭት ወቅት ከአውድ ውጭ እና አሳሳች በሆነ መልኩ የሚጋሩ ምስሎች ለሀሰተኛና አሳሳች መረጃ ሊያጋልጡን ስለሚችሉ ከማጋራታን እንዲሁም ከማመናችን በፊት ተገቢውን ማጣራት እናድርግ።

ኢትዮጵያ ቼክ

#FactCheck የአሜሪካው ፕሬዚዳንት አማካሪ ፀረ-ኢትዮጵያ ኃይሎች ላይ አቋም ወስደዋል ተብሎ የተሰራጨው መረጃ ሐሰተኛ ነው

/ኢትዮጵያ ቼክ/- የአሜሪካው ፕሬዚዳንት የመካከለኛው ምሥራቅ፣ የአረብ አገራት እና የአፍሪካ ጉዳዮች ከፍተኛ አማካሪ የሆኑት ማሳድ ቡሎስ አገራቸው በፀረ-ኢትዮጵያ ኃይሎች ላይ የጠነከረ እርምጃ ትወስዳለች ብለው ተናግረዋል ተብሎ በማህበራዊ ሚዲያ የተሰራጨው መረጃ መሠረት የሌለውና ሐሰተኛ መሆኑን ኢትዮጵያ ቼክ ባደረገው ማጣራት አረጋግጧል።

ከ193 ሺህ በላይ ተከተዮች ያሉት «ጌትነት አልማው ጥሩነህ» የተባለው የፌስቡክ ገፅ ይህ ከፍተኛ የአሜሪካ መንግሥት ኃላፊ «ፀረ-ኢትዮጵያ አደረጃጀቶች ላይ አሜሪካ እርምጃ እንደምትወስድ ተናግረዋል» በሚል የተሳሳተ መረጃ አጋርቷል።

ይህ የፌስቡክ ገፅ ያሰራጨው መረጃ አሳሳች መሆኑ ሳይታወቅ በበርካታ የማህበራዊ ሚዲያ ተጠቃሚዎች መልሶ እንዲሰራጭ እና የህዝብን ትኩረት እንዲስብ ተደርጓል።

ኢትዮጵያ ቼክ ያደረገው ጥልቅ ማጣራት እንደሚያሳየው ማሳድ ቡሎስ በይፋዊ የኤክስ (X) ገፃቸው ላይ ባጋሩት መግለጫ አሜሪካ የተባለውን ዓይነት እርምጃ ትወስዳለች የሚል ንግግር አላደረጉም።

ማሳድ ቡሎስ በሰጡት ቀጥተኛ ማብራሪያ በአፍሪካ ቀንድ ላይ ያተኮረው የአሜሪካ ዲፕሎማሲ «ፀረ-ኢትዮጵያ ጥምረትን ለማጠናከር እየሞከረ ነው» ተብለው በየቦታው የቀረቡት ዘገባዎች ሙሉ በሙሉ ውሸት አሳሳችና ህዝብን የሚያሳስቱ መሆናቸውን በግልጽ አስረድተዋል።
በተጨማሪም አሜሪካ ከኢትዮጵያ እንዲሁም ከሌሎች የአፍሪካ ቀንድና የሰፊው ቀይ ባሕር ቀጣና አገሮች ጋር በጋራ የልማት፣ የሰላምና የደህንነት ጉዳዮች ላይ በቅርበትና በትብብር እየሰራች እንደምትገኝ ገልጸዋል።

የአሜሪካ ዲፕሎማሲ ዋነኛ አላማ ተፎካካሪ ጎራዎችን መፍጠር ወይም የቀጣናውን ቅራኔዎች ማጥበቅ ሳይሆን ግጭቶችን በማስቀረት ዘላቂ ሰላምና ደህንነትን ማረጋገጥ እንደሆነ አብራርተዋል።

በሌላ በኩል መቀመጫውን ፓሪስ ያደረገው «አፍሪካ ሪፖርት» (The Africa Report) የተባለው የዜና ምንጭ በቅርቡ ባወጣው የትንታኔ ዘገባ የአሜሪካ ዲፕሎማሲ በግብፅ-ሶማሊያ-ኤርትራ ምህዋር በኩል እና በኢትዮጵያ-ሶማሊላንድ-እስራኤል ምህዋር በኩል ባለው አህጉራዊ ፖለቲካዊ ውጥረት መካከል ሊወጠር እንደሚችል አመላክቷል።

ይህ የትንታኔ ዘገባ የቀጣናውን ፖለቲካዊ ሁኔታ የሚያስረዳ እንጂ ማሳድ ቡሎስ እርምጃ እወስዳለሁ ብለው የተናገሩትን የሚያረጋግጥ አይደለም።

በፖለቲከኞች፣ በዲፕሎማቶች እና በታዋቂ ሰዎች ስም ያልተናገሩትን ንግግር እንደተናገሩ አስመስሎ ማሰራጨት በማህበራዊ ሚዲያ ላይ ሰፊ ተቀባይነት ለማግኘት የሚደረግ የተለመደ የሐሰተኛ መረጃ (Disinformation) ስልት ነው።

ስለሆነም የማህበራዊ ሚዲያ ተጠቃሚዎች እንደዚህ ያሉ አጠራጣሪና የፖለቲካ ትኩሳት ያላቸውን መረጃዎች በሚያነቡበት ጊዜ፣ መረጃው የወጣበትን ድረ-ገፅ ታማኝነትና ትክክለኛነት አስቀድመው እንዲያረጋግጡ እና ያልተረጋገጡ መረጃዎችን ከማጋራት እንዲቆጠቡ ይመከራል።

ኢትዮጵያ ቼክ!

#FactCheck በአሜሪካ የአማራ ማህበር ስም የተሰራጨው መግለጫ ሐሰተኛ መሆኑን ተቋሙ አስታወቀ

/ኢትዮጵያ ቼክ/- በማህበራዊ ሚዲያ ገጾች ላይ ከሰሞኑ በስፋት ሲሰራጭ የነበረውንና በአሜሪካ አማራ ማህበርን (AAA) የደብዳቤ ቅርፅ እና አርማ የያዘውን መግለጫ አስመልክቶ ማህበሩ በዛሬው ዕለት ለኢትዮጵያ ቼክ መረጃ አጋርቷል።

በርካታ የማህበራዊ ሚዲያ ገጾች ሐምሌ 16 ቀን 2018 ዓ.ም. የሚል ቀን የተጻፈበትና የአሜሪካ አማራ ማህበርን ህጋዊ አርማ የያዘ የአቋም መግለጫ በሰፊው ሲያሰራጩ ቆይተዋል። ይህ በስፋት የተሰራጨው መግለጫ ስለ አማራ ሕዝብ የትግል አቅጣጫና የወቅቱ የፖለቲካ ሁኔታዎች ላይ ያተኮሩ የተለያዩ ሀሳቦችን ያካተተ ነው ተብሎ ነበር።

ነገር ግን መረጃው በስፋት መሰራጨቱን ተከትሎ የአሜሪካ አማራ ማህበር በጉዳዩ ላይ አስቸኳይ ይፋዊ ማብራሪያና ማሳሰቢያ ሰጥቷል።

ማህበሩ በላከው መግለጫ መሰረት በማህበራዊ ሚዲያ ላይ እየተዘዋወረ ያለው ሰነድ በማህበሩ ያልተዘጋጀና ሙሉ በሙሉ የተፈበረከ ሐሰተኛ መረጃ መሆኑን ጠቁሟል።

ድርጅቱ ምስሉ ላይ ትልቅ የቀይ “FAKE” (ሐሰተኛ) የሚል ማህተም በማስቀመጥ ደጋፊዎቹ እና የሕዝብ አባላት በተሳሳተ መረጃ እንዳይደናገሩ አሳስቧል።

እንደ ማህበሩ ገለጻ ከሆነ ይህ የተቀናበረ ሐሰተኛ መግለጫ የመነጨውና መጀመሪያ የተሰራጨው ከመንግስት ጋር ግንኙነት ካላቸው አካላት ወይም "የገዥው አካል አፈቀላጤዎች ገጽ ላይ ነው" ብሏል።

በተጨማሪም በአሜሪካ የአማራ ማህበር ማንኛውም አይነት ይፋዊ መግለጫ፣ መረጃና አቋም የሚለቀቀው በድርጅቱ ህጋዊ የማህበራዊ ሚዲያ ገጾች እና በኦፊሴላዊ ድረ-ገጹ ላይ ብቻ መሆኑን አብራርቷል።

በማህበራዊ ሚዲያ ላይ ሲሰራጭ የነበረውና የማህበሩ አርማ ያለበት መግለጫ ሙሉ በሙሉ የተፈበረከ መሆኑን ድርጅቱ በመግለፁ የማህበራዊ ሚድያ ተጠቃሚዎች ያልተረጋገጡ መረጃዎችን ከማሰራጨት እንዲቆጠቡና መረጃዎችን ከተቋማቱ ህጋዊ ገጾች ብቻ እንዲከታተሉ ይመከራል።

ኢትዮጵያ ቼክ!

#FactCheck በጮቄ ሰንሰላታማ ተራራ የተማረኩ ጦር መሳሪያዎች በሚል በሰበር መልኩ እየተጋሩ ያሉ ምስሎች በሰው-ሰራሽ አስተውሎት የተፈበረኩ ናቸው

/ኢትዮጵያ ቼክ/- ‘በጮቄ ሰንሰላታማ ተራራ የተማረኩ የጦር መሳሪያዎችን ያሳያሉ’ የተባሉ ምስሎች በማህበራዊ ትስስር ገጾች እየተጋሩ ይገኛሉ።

በምስሎቹ በኢፌዴሪ መከላከያ ሠራዊት የምስራቅ ዕዝ ዋና አዛዥ ሌተናል ጀነራል መሀመድ ተሰማ ከሌሎች ሁለት ግለሰቦች ጋር ቆመው ከፊታቸው ደግሞ በርከት ያሉ የጦር መሳሪያዎች ተደርድረው ይታያሉ።

ምስሎቹን “ሰበር መረጃ” በማለት ካጋሩ የማህበራዊ ትስስር ገጾች መካከል ‘ዲጂታል ኢትዮጵያ’ የሚል ስም ያለው የፌስቡክ ገጽ ይገኝበታል።

ይህ ገጽ “ከጮቄ ሰንሰለታማ ተራራ ዛሬ ብቻ 75 ክላሽ 1ዲሽቃ 2 ብሬን ጀግናው የኢትዮጵያ መከላከያ ሰራዊት ተረክቧል” የሚል ጽሁፍም ከምስሎቹ ጋር አጋርቷል።

በተመሳሳይ መልኩ 'ሀገሬ ሚዲያ’ የሚል ስም ያለው የፌስቡክ ገጽም ምስሎቹን እና የጽሁፍ መረጃውን ያጋራ ሲሆን 35 የፌስቡክ ተጠቃሚዎች በገጹ የተጋራዉን መረጃ መልሰው አጋርተዉታል።

ይሁን እንጂ ኢትዮጵያ ቼክ የጉግል ምርት የሆነውና በሰው-ሰራሽ አስተውሎት የተፈበረኩ ምስሎች፣ ቪዲዮ እና ድምጾችን ለማጣራት በሚረዳው ‘SynthID Detector’ በመጠቀም ምስሎቹን መርምሯል።

በዚሁ መሰረት ምስሎቹ ጉግል ኤአይ (Google AI) በመጠቀም የተፈበረኩ መሆኑን ተመልክተናል።

በተጨማሪም ምስሎቹን በምልሰት በመፈለግ (reverse image search) ባደረግነው ማጣራት አንዳንዶቹ ምስሎች ትክክለኛ የሌተናል ጀነራል መሀመድ ተሰማ ምስልን ይዘት በመቀየር የተሰሩ መሆናቸዉን አረጋግጠናል።

ትክክለኛው የጀነራሉ ምስል በኢፌዴሪ መከላከያ ሠራዊት ትክክለኛና የተረጋገጠ የፌስቡክ ገጽ ከሁለት ቀናት በፊት የተጋራ ሲሆን በአማራ ክልል የተደረገን ኦፕሬሽን በማስመልከት የተጋራም ነበር፡ https://www.facebook.com/share/p/1BuimH7V2p/?mibextid=wwXIfr

የኢፌዴሪ መከላከያ ሠራዊት ከምስሉ ጋር ባጋራው የጽሁፍ 'ምስራቅ ዕዝ በተሰማራባቸው የግዳጅ ቀጣናዎች ባደረገው ፀረ-ሽምቅ ስምሪት ፈረስ ቤት ፣ ዋሸራ ፣ ጫት ዋርካ ፣ ሐሙስ ገበያ ፣ ሰከላ እና ሌሎች ቀጣናዎች የነበረው ፅንፈኛ ተደምስሷል’ ብሏል።

የሰው-ሰራሽ አስተውሎትን በመጠቀም የሚፈበረኩ እና ከአውድ ውጭ የሚጋሩ ምስል እና ቪዲዮዎች ለሀሰተኛ እና አሳሳች መረጃዎች ሊያጋልጡን ስለሚችሉ ከማመናችን እና መልሰን ከማጋራታችን በፊት ተገቢዉን ማጣራት እናድርግ።

ኢትዮጵያ ቼክ